116 ze 182. Tylu wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w Małopolsce nie będzie mogło w 2029 r. ubiegać się o ponowny wybór we własnej gminie. W czwartek Sejm – dwoma głosami – odrzucił projekt PSL znoszący dwukadencyjność.
Stosunkiem głosów 213 do 215, przy dziewięciu wstrzymujących się, posłowie odrzucili w czwartek, 22 października, nowelizację Kodeksu wyborczego. Projekt (druk nr 1529) ludowcy złożyli w lipcu 2025 r. Miał znieść zakaz startowania w wyborach przez wójta, burmistrza czy prezydenta miasta, który w tej samej gminie wygrał już dwa razy.
– Uważamy, że to lokalna społeczność ma decydować o tym, kto ma być wójtem (…) – przekonywała przed głosowaniem posłanka PSL Agnieszka Kłopotek.
Nie przekonała. Przepadło także zniesienie zakazu jednoczesnego kandydowania na włodarza i do rady powiatu albo sejmiku.
Liczy się tylko 2018 i 2024
Przypomnijmy, że limit wprowadził w 2018 r. PiS, wydłużając przy okazji kadencję samorządów z czterech do pięciu lat. Kadencji sprzed 2018 r. się nie liczy. Zgodnie z art. 11 § 4 Kodeksu wyborczego prawa wybieralności nie ma osoba, która została uprzednio dwukrotnie wybrana na wójta w tej samej gminie – w wyborach zarządzonych na podstawie art. 474 § 1, czyli w wyborach zwykłych, razem z radami. Wybory przedterminowe do limitu się nie wliczają. Zakaz dotyczy też wyłącznie „własnej” gminy – w sąsiedniej można startować.
W praktyce oznacza to, że w 2029 r. nie wystartują ci, którzy wygrali w tej samej gminie zarówno w październiku/listopadzie 2018 r., jak i w kwietniu 2024 r. Organizacje samorządowe szacują, że w całym kraju chodzi o ok. 1600 osób.
Policzyliśmy, jak to wygląda w Małopolsce. Porównaliśmy obwieszczenia Komisarza Wyborczego w Krakowie I o wynikach wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast z 24 października i 5 listopada 2018 r. oraz z 9 i 22 kwietnia 2024 r. Ta sama osoba wygrała w tej samej gminie dwa razy w 116 gminach na 182. To prawie dwie trzecie województwa.
Handzel, Chwierut, Watycha…
Na liście są nazwiska znane daleko poza swoimi gminami: prezydent Nowego Sącza Ludomir Handzel, prezydent Oświęcimia Janusz Chwierut, burmistrzowie Nowego Targu – Grzegorz Watycha, Gorlic – Rafał Kukla, Myślenic – Jarosław Szlachetka, Skawiny – Norbert Rzepisko, Chrzanowa – Robert Maciaszek, Olkusza – Roman Piaśnik, Wadowic – Bartosz Kaliński i Brzeska – Tomasz Latocha.
Spokojnie o reelekcji mogą natomiast myśleć m.in. prezydent Tarnowa Jakub Kwaśny, burmistrz Zakopanego Łukasz Filipowicz, burmistrz Wieliczki Rafał Ślęczka czy burmistrz Bochni Magdalena Łacna. Dla nich 2024 r. był pierwszym zwycięstwem.
A co z Krakowem?
Pod Wawelem limit nie zadziała. W 2018 r. wygrał Jacek Majchrowski, w 2024 r. – Aleksander Miszalski, odwołany w majowym referendum. Łukasz Gibała objął urząd po jesiennych wyborach przedterminowych, a te – zgodnie z literą przepisu – do limitu się nie liczą. Jeśli tak zostanie, prezydent Gibała będzie mógł w 2029 r. stanąć do wyborów jak „debiutant”.
„Dożywotni folwark” i złota betoniarka
Zwolennicy dwukadencyjności nie kryli satysfakcji.
– Samorząd nie może być dożywotnim folwarkiem! – napisał po głosowaniu Jacek Sasin (PiS).
Paweł Jabłoński ogłosił na X, że dwukadencyjność została obroniona, a cały klub Rozwój Plus głosował przeciw ustawie. Szef klubu PiS Mariusz Błaszczak powoływał się na sondaże, z których – jak mówił – wynika, że zdecydowana większość Polaków chce utrzymania limitu.
Najbardziej obrazowo zrobił to Maciej Konieczny z Razem. Jeszcze w czasie debaty wręczył Władysławowi Kosiniakowi-Kamyszowi złotą betoniarkę – jako „nagrodę” za upór w zabetonowywaniu samorządów.
– Naprawdę godna podziwu determinacja – skomentował.
Koło Razem razem z Demokracją Bezpośrednią (dawniej Wolni Republikanie) chciało odrzucić projekt już w pierwszym głosowaniu. Lider Razem Adrian Zandberg od dawna nazywa limit minimalnym bezpiecznikiem przed nadużyciami w samorządach. Podobnie argumentuje Andrzej Andrysiak ze Stowarzyszenia Gazet Lokalnych – według niego to dziś jedyne realne narzędzie, jakim lokalne społeczności mogą ukrócić nadużycia władzy.
Za limitem opowiadała się też Polska 2050. Głosowanie wywołało w niej trzęsienie ziemi.
– Dwukadencyjność samorządów została utrzymana – cieszyła się na X Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.
Ministra funduszy i polityki regionalnej zarzuciła części koalicji, także posłom własnej partii, stanięcie za „politykierskimi układami” i ogłosiła odejście z rządu. W sobotę zarząd Polski 2050 usunął ją z partii.
Tusk z Indii: głosujmy jeszcze raz
Sprawa wcale nie musi być jednak zamknięta. W czwartek na sali plenarnej zabrakło m.in. premiera Donalda Tuska i ministra finansów. Obaj byli w Indiach. Kosiniak-Kamysz od razu wytknął, że to właśnie ich głosów zabrakło do zwycięstwa.
Premier odpowiedział już w piątek, z Indii. Dziennikarzom towarzyszącym mu w podróży mówił, że nie widzi żadnego problemu, żeby natychmiast wrócić do projektu ludowców.
– Bo jeśli tylko techniczne względy zadecydowały, że zabrakło kilku głosów, to wróćmy jak najszybciej do tego i przegłosujmy to jeszcze raz – zapowiedział Donald Tusk.
I od razu dodał, że jego wyjazd nie był dla nikogo tajemnicą.
– Wszyscy wiedzieli od wielu, wielu tygodni, że ja tego dnia, wspólnie z ministrem finansów, będę w Indiach. Dzień wcześniej uczestniczyłem w głosowaniu. Bardzo mi zależało, żeby być na głosowaniach aborcyjnych. Nie wiem, dlaczego to głosowanie (ws. dwukadencyjności – przyp. red.) nie odbyło się tego samego dnia, kiedy byliśmy w komplecie – mówił premier.
Kiedy miałaby się odbyć powtórka i w jakim trybie – tego na razie nie wiadomo. Premier nie podał żadnej daty. Wiadomo za to, że przy wyniku 213 do 215 każdy nieobecny poseł koalicji jest na wagę złota. Tak samo jak każdy koalicyjny „buntownik” z KO, Lewicy, Centrum czy Polski 2050. A takich, którzy w czwartek zagłosowali przeciw, było piętnastu.
Ludowcy nie odpuszczają
PSL odpowiedziało kontratakiem: skoro dwie kadencje dla wójtów, to i dla posłów oraz senatorów. Kosiniak-Kamysz zapowiada zbieranie podpisów pod referendum w tej sprawie. Taka zmiana wymagałaby jednak zmiany konstytucji. Z kolei Bartosz Romowicz (Polska 2050) zaprasza wójtów i burmistrzów, którym kończy się czas w gminach, do startu w wyborach do Sejmu.
Jak głosowali nasi posłowie
W okręgu tarnowskim za zniesieniem limitu byli Władysław Kosiniak-Kamysz (PSL), Urszula Augustyn i Robert Wardzała (KO) oraz Piotr Górnikiewicz (Polska 2050). Przeciw – Anna Pieczarka, Józefa Szczurek-Żelazko, Norbert Kaczmarczyk, Urszula Rusecka (PiS) i Wiesław Krajewski (Rozwój Plus).
Z okręgu nowosądeckiego za byli Piotr Lachowicz i Weronika Smarduch (KO), Urszula Nowogórska (PSL) i Ryszard Wilk (Konfederacja). Przeciw – Barbara Bartuś, Anna Paluch, Edward Siarka, Patryk Wicher (PiS) oraz Ryszard Terlecki i Andrzej Gut-Mostowy (Rozwój Plus). W Krakowie przeciw głosowali m.in. Daria Gosek-Popiołek (Lewica) i Rafał Komarewicz (Centrum), a Konrad Berkowicz (Konfederacja) się wstrzymał.
Lista: kto nie wystartuje w 2029 r.
Poniżej wszyscy wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast, którzy wygrali w tej samej gminie w 2018 i 2024 r. Podział na regiony i powiaty.
Kraków i okolice – 20 osób
Powiat krakowski
- Iwanowice – wójt Robert Lisowski
- Jerzmanowice-Przeginia – wójt Tomasz Gwizdała
- Kocmyrzów-Luborzyca – wójt Marek Jamborski
- Krzeszowice – burmistrz Wacław Gregorczyk
- Skawina – burmistrz Norbert Rzepisko
- Słomniki – burmistrz Paweł Knafel
- Sułoszowa – wójt Stanisław Gorajczyk
- Świątniki Górne – burmistrz Małgorzata Duży
- Wielka Wieś – wójt Krzysztof Wołos
Powiat wielicki
- Biskupice – wójt Renata Gawlik
- Gdów – wójt Zbigniew Wojas
- Kłaj – wójt Zbigniew Strączek
Powiat myślenicki
- Dobczyce – burmistrz Tomasz Suś
- Lubień – wójt Kazimierz Szczepaniec
- Myślenice – burmistrz Jarosław Szlachetka
- Pcim – wójt Piotr Hajduk
- Siepraw – wójt Tadeusz Pitala
- Sułkowice – burmistrz Artur Grabczyk
- Tokarnia – wójt Marek Kluska
- Wiśniowa – wójt Bogumił Pawlak
Tarnowskie – 24 osób
Powiat tarnowski
- Lisia Góra – wójt Arkadiusz Mikuła
- Pleśna – wójt Józef Knapik
- Ryglice – burmistrz Paweł Augustyn
- Rzepiennik Strzyżewski – wójt Marek Karaś
- Skrzyszów – wójt Marcin Kiwior
- Szerzyny – wójt Grzegorz Gotfryd
- Tarnów (gmina) – wójt Grzegorz Kozioł
- Tuchów – burmistrz Magdalena Marszałek
- Wojnicz – burmistrz Tadeusz Bąk
- Zakliczyn – burmistrz Dawid Chrobak
Powiat brzeski
- Brzesko – burmistrz Tomasz Latocha
- Dębno – wójt Wiesław Kozłowski
- Szczurowa – wójt Zbigniew Moskal
Powiat dąbrowski
- Bolesław – wójt Kazimierz Olearczyk
- Dąbrowa Tarnowska – burmistrz Krzysztof Kaczmarski
- Gręboszów – wójt Krzysztof Gil
- Mędrzechów – wójt Krzysztof Korzec
- Olesno – wójt Witold Morawiec
Powiat bocheński
- Bochnia (gmina) – wójt Marek Bzdek
- Drwinia – wójt Jan Pająk
- Lipnica Murowana – wójt Tomasz Gromala
- Nowy Wiśnicz – burmistrz Małgorzata Więckowska
- Trzciana – wójt Cezary Stawarz
- Żegocina – wójt Wojciech Wrona
Sądecczyzna i Gorlickie – 28 osób
Miasto Nowy Sącz
- Nowy Sącz – prezydent Ludomir Handzel
Powiat nowosądecki
- Grybów (gmina) – wójt Jacek Migacz
- Grybów (miasto) – burmistrz Paweł Fyda
- Kamionka Wielka – wójt Andrzej Stanek
- Korzenna – wójt Leszek Skowron
- Krynica-Zdrój – burmistrz Piotr Ryba
- Łabowa – wójt Marta Słaby
- Łącko – wójt Jan Dziedzina
- Muszyna – burmistrz Jan Golba
- Nawojowa – wójt Stanisław Kiełbasa
- Rytro – wójt Jan Kotarba
- Stary Sącz – burmistrz Jacek Lelek
Powiat gorlicki
- Biecz – burmistrz Mirosław Wędrychowicz
- Gorlice (gmina) – wójt Jan Przybylski
- Gorlice (miasto) – burmistrz Rafał Kukla
- Łużna – wójt Mariusz Tarsa
- Moszczenica – wójt Jerzy Wałęga
- Ropa – wójt Karol Górski
- Sękowa – wójt Małgorzata Małuch
Powiat limanowski
- Dobra – wójt Benedykt Węgrzyn
- Jodłownik – wójt Paweł Stawarz
- Kamienica – wójt Władysław Sadowski
- Laskowa – wójt Piotr Stach
- Limanowa (gmina) – wójt Jan Skrzekut
- Łukowica – wójt Bogdan Łuczkowski
- Niedźwiedź – wójt Rafał Rusnak
- Słopnice – wójt Adam Sołtys
- Tymbark – wójt Paweł Ptaszek
Podhale, Orawa i Tatry – 10 osób
Powiat nowotarski
- Czarny Dunajec – burmistrz Marcin Ratułowski
- Lipnica Wielka – wójt Mateusz Lichosyt
- Łapsze Niżne – wójt Jakub Jamróz
- Nowy Targ (miasto) – burmistrz Grzegorz Watycha
- Ochotnica Dolna – wójt Tadeusz Królczyk
- Rabka-Zdrój – burmistrz Leszek Świder
- Szaflary – wójt Rafał Szkaradziński
Powiat tatrzański
- Bukowina Tatrzańska – wójt Andrzej Pietrzyk
- Kościelisko – wójt Roman Krupa
- Poronin – wójt Anita Żegleń
Zachodnia Małopolska – 27 osób
Powiat oświęcimski
- Brzeszcze – burmistrz Radosław Szot
- Chełmek – burmistrz Andrzej Saternus
- Osiek – wójt Marek Jasiński
- Oświęcim (gmina) – wójt Mirosław Smolarek
- Oświęcim (miasto) – prezydent Janusz Chwierut
- Polanka Wielka – wójt Grzegorz Gałgan
- Przeciszów – wójt Tomasz Kosowski
Powiat chrzanowski
- Alwernia – burmistrz Beata Nadzieja-Szpila
- Babice – wójt Radosław Warzecha
- Chrzanów – burmistrz Robert Maciaszek
- Libiąż – burmistrz Jacek Latko
- Trzebinia – burmistrz Jarosław Okoczuk
Powiat olkuski
- Bolesław – wójt Krzysztof Dudziński
- Klucze – wójt Norbert Bień
- Olkusz – burmistrz Roman Piaśnik
- Trzyciąż – wójt Roman Żelazny
Powiat wadowicki
- Brzeźnica – wójt Bogusław Antos
- Stryszów – wójt Szymon Duman
- Tomice – wójt Witold Grabowski
- Wadowice – burmistrz Bartosz Kaliński
- Wieprz – wójt Małgorzata Chrapek
Powiat suski
- Budzów – wójt Jan Najdek
- Bystra-Sidzina – wójt Stanisław Tempka
- Jordanów (gmina) – wójt Artur Kudzia
- Jordanów (miasto) – burmistrz Andrzej Malczewski
- Stryszawa – wójt Rafał Lasek
- Sucha Beskidzka – burmistrz Stanisław Lichosyt
Północ regionu – 7 osób
Powiat miechowski
- Gołcza – wójt Lesław Blacha
- Kozłów – wójt Jan Basa
- Miechów – burmistrz Dariusz Marczewski
Powiat proszowicki
- Nowe Brzesko – burmistrz Krzysztof Madejski
- Pałecznica – wójt Marcin Gaweł
- Proszowice – burmistrz Grzegorz Cichy
- Radziemice – wójt Marek Słowiński
Limit nie dotyczy pozostałych 66 gmin, w tym Krakowa i Tarnowa, gdzie w 2024 r. wygrali nowi włodarze.
Czy to już ostateczne rozstrzygnięcie? Premier chce powtórki, ludowcy liczą głosy, a wójtowie – lata do końca kadencji. Zostały trzy. Akurat tyle, żeby wychować następcę. Albo poszukać miejsca na liście do Sejmu…
The post Dwie kadencje i do widzenia. 116 wójtów, burmistrzów i prezydentów z Małopolski nie wystartuje w wyborach w 2029 r. [LISTA] appeared first on Ilustrowany Kurier Codzienny IKC.